نگاهي به نخستين شاعران كرد زبان(قسمت اول)

ادبيات كردي نيز مانند ادبيات ديگر ملل براي خود تاريخي دارد به قدمت تفكر انسان بر اين كره خاكي .از نخستين روزي كه انسان تصميم به ابراز احساسات خود نموده است و به صورت شفاهي آرزوها و اميال خود را از دل به زبان رانده است ادبيات آغاز شده است ؛آنگاه كه سخن از ادبيات يك قوم به زبان مي آيد بيشتر مكتوبات و آثار به جاي مانده مورد نقد و بررسي قرار مي گيرد .دشوار مي توان برای آغاز ادبیات کردی تاریخی معین کرد.ما هیچ چیزی درباره‏ی فرهنگ پیش از اسلام‏ کردها نمی‏دانیم.از طرفی تنها قسمتی از متون ویرایش شده است و نمی‏دانیم چه تعداد از این متون‏ در پی اغتشاش‏های بی‏وقفه و درگیریهایی که از چندین قرن پیش در سرزمین کردستان صورت گرفته‏ است،نابود شده‏اند.اما اين نكته را نيز نبايد انكار كرد كه شاعران و نويسندگان كرد علاوه بر زبان كردي به زبانهاي عربي،فارسي و تركي نيز مي نوشتند و همين امر باعث شده است كه شخصيت هاي بزرگ ملت كرد به زباني ديگر نوشته باشند و اكنون كمتر سخني از آنها به ميان بيايد.

 درميان مردم  کرد همیشه قهرمان یا طلایه‏داری وجود داشته كه از خود شجاعت و رشادت بي نظيري بروز داده است ،و در طی قرون متمادی نویسندگان با زبان فتح و افتخار ضمن تشبیه خودشان به آن طلایه‏دار قوم،ضمیر درون و خواست خود را بیان می‏کردند.نویسندگان کرد معمولا به زبانهای عربی،فارسی و ترکی آشنا بوده و نوشته‏های خود را به یک یا دو زبان می‏نگاشتند و این‏ موضوع را می‏توان در کتاب‏های بزرگان ادبی و مذهبی به‏ خوبی دید:ابن‏اثیر (متوفی 1234)مورخ و تذکره‏نویس کرد و همچنین ابن‏خلکان،که در شرح‏ حال بزرگان مذهب کتابهای متعددی به رشته تحریر درآورده و هر دو به زبان عربی کتب خود را نگاشته‏اند. ابوالفدا،مورخ و جغرافی‏دان کرد نیز در نوشتن کتب‏ خود از زبان عربی سود جسته است،در حالی که‏ شرف‏خان‏ برای نگارش کتاب«تاریخ ملّت كرد»از رسم‏الخطّ فارسی استفاده نموده است و همچنین کتاب‏ «هشت‏بهشت‏»که اولین تاریخ امپراطوری عثمانی‏ محسوب می‏شود اثر ادریس،حاکم وقت«بدلیس»، به زبان فارسی نگاشته شده است.

اولین شاعر شناخته شده کرد،علی حریری نام‏ دارد که در سال 1425 در حکاری‏ (یکی از استانهای فعلی ترکیه)چشم به جهان گشود و مرگش در حدود سال 1495 گزارش شده است.مضامین مورد علاقه این شاعر همان موضوعات و مفاهیمی است که‏ قوم کرد اغلب به کار می‏برده‏اند که در این‏ بین می‏توان از عشق به میهن،توصیف زیبایی معشوق و اشعار عاشقانه نام برد.شیخ احمد نشانی‏ (1640-1570)یکی از شعرای کرد است که‏ مدارک بیشتری از آثار و بیوگرافی وی در دست است.او که با اسم مستعار«ملای جزیری»معروف بود در اصل از اهالی بوتان‏است که مانند تمامی ادبای هم عصرش به‏ زبانهای عربی،فارسی و ترکی تسلط کامل داشت.دیوان‏ اشعار وی با بیش از 2000 بیت شعر،عامیانه‏ترین و مشهورترین کتاب کردی است که استقبال زیادی از آن‏ شده و هنوز هم به طور مرتب تجدید چاپ می‏شود. شیخ احمد نشانی،که شدیدا از حافظ متاثر بوده با ذوق‏ و قریحه‏ای عاشقانه،خود را در مکتب عرفانی صوفیان قرار داد و مانند مراد خود حافظ مفاهیم و مضامین عرفانی‏ ارزشمندی را در اشعار خود جای داده است.

از مضامین شعری او می‏توان به می و شراب،که‏ حافظ نیز به کار برده و از تعبیرات عرفانی شعر فارسی‏ است،اشاره نمود.لذت،حظّ و اندوه و حرارت‏های‏ عشق‏های عرفانی‏تحت آرمانی‏ترین وایده‏آل‏ترین شکلهای خود و همچنین انتظار معراج به منشاء و مبداء پیدایش انسان(بهشت)از دیگر مفاهیم شعری وی‏ می‏باشد.او اغلب شعرهای خود را بر وزنهای کلاسیک‏ شعر ایرانی و عربی سروده است.شیخ نشانی در طول‏ زندگی خود شعرهای زیادی سرود و در ولایات و شهرهای كردستان شاگردان متعددی تربیت نمود که همگی این مریدان با تمام تلاش هرگز نتوانستند پای در جای پای استاد نهاده‏ و در مقام مقایسه با او برآیند.از شاگردان و مریدان‏ شیخ نشانی می‏توان به شعرای زیر اشاره نمود:ملای‏ باتی‏که به خاطر اثر«مولودش»معروف شده،علی‏ ترمومی‏ که از تکنیک شعری بالایی‏ برخوردار بود،در اوج تکنیک با وزن و قافیه دقیق آمده‏ است و بالاخره در این بین باید نام ماکی‏ تیران‏ که مردی عجیب و شگفت بود را جداگانه ذکر کرد.تیران گویا چون مانند داسیس قدیس‏ زبان پرندگان را می‏فهمید به اسم‏ مستعار«قاضی پرندگان»معروف بود.وی علاوه بر قصاید و غزلهای شیرین و متعدد،در کتبی مانند«تاریخ‏ شیخ صنعان»و«اسب سیاه‏»،مرثیه‏ای والا در رساي  استاد خود«ملای جزیری»-شیخ احمد نشانی- سروده است،که تمامی این آثار به زبان كردي كرمانجي نوشته شده است شده است....

ادامه دارد

.

پـای صحبـت های برنــارد شـاو

"جورج برنارد شاو"، سیمای درخشان درام انگلستان و استاد كمدی نویس عصر و منتقد اجتماعی بود که در نوشته هایش به دشواری های اخلاقى زمان خود مى پرداخت و در تلاش بود تا با استفاده از طنز و كنایه، هدف خود را بیان كند. برنارد شاو یکی از برترین نقادان موسیقی و تئاتر نسل خود (۱۸۵۶ - ۱۹۵۰) به شمار می رود تا جاییکه از او به ‌عنوان تواناترین نمایشنامه نویس بریتانیایی پس از "شکسپیر" یاد می کنند. در این ایمیل گوشه ای از نوشته هایش را خواهید خواند :

علم تنها زمانی خطرناک می‌شود که خیال کند به هدف خود رسیده ‌است.

سکوت بهترین شکل بروز تمسخر است.

اولین وظیفه ما این است که فقیر نباشیم.

آزادی یعنی مسئولیت پذیری، برای همین اکثر آدم‌ها از آن وحشت دارند.

تمام حقایق بزرگ در ابتدا توهین به مقدسات تلقی می‌شوند سپس به سخره گرفته می شوند و در نهایت به عنوان امری بدیهی پذیرفته می شوند.

حسب و نسب زن و شوهر از رفتاری که موقع پرخاش و جدال با هم می‌کنند، معلوم می شود.

عده بسیار کمی از مردم در طول سال بیش از دو یا سه بار فکر می‌کنند. اما من با یکی، دو بار فکر کردن در هفته برای خودم شهرتی دست و پا کرده ام.

وقتی یک احمق کاری را انجام می دهد که از آن شرمسار است، مرتب تکرار می کند که دارد به وظیفه اش عمل می کند.

ازدواج از این جهت محبوبیت دارد که حداکثر وسوسه را با حداکثر شانس در می آمیزد.

در زندگی دو تراژدی وجود دارد. اولی اینکه به مراد قلبت نرسی و دومی اینکه به آن برسی.

حواست باشد چیزی را که دوست داری، به دست آوری. در غیر اینصورت مجبور می شوی چیزی را که به دست می آوری، دوست بداری.

ترور شدید ترین نوع سانسور است.

هیچ عشق خالصانه ای وجود ندارد مگر عشق به غذا.

در هنگام آتش کدام نقاشی را در موزه ملی نجات خواهم داد؟ البته آنی که به در نزدیک تر است.

موفقیت هرگز اشتباه نکردن نیست، بلکه هرگز یک اشتباه را دوباره انجام ندادن است.

بیس بال یک مزیت بزرگ نسبت به کریکت دارد و آن این است که زود تمام می شود.

اولین عشق فقط یک حماقت کوچک با کنجکاوی بسیار است.

بی ریا بودن خطرناک است مگر احمق هم باشید.

هیچ چیز بهتر و آسان‌تر از طرفداری از فقرا یک نویسنده را ثروتمند نمی‌سازد.

کنفرانس محل اجتماع افرادی است که به تنهایی نمی‌توانند مشکلی را حل کنند، بنابراین گرد هم جمع می‌شوند تا به اتفاق به این نتیجه برسند که کاری نمی‌شود کرد.

وقتی پلنگی انسانی را می‌کشد به این می‌گویند وحشی‌گری اما وقتی انسانی پلنگی را می‌کشد به آن می‌گویند شکار.

عشق اشتباه فاحش فرد در تمیز دادن یک آدم معمولی از بقیه‌ی آدم‌های معمولی است.

وقتی که انسان بخواهد ببری را بکشد اسمش را ورزش می‌گذارد اما اگر ببر بخواهد او را بکشد اسمش درنده خویی است.

یک مرد تا زمانی که صحبت‌هایش را انکار نکنید حرفی نمی‌زند!

اگر وقت کافی باشد هر چیزی برای هر کسی دیر یا زود اتفاق می‌افتد.

وقتی چیزی خنده‌دار است با دقت در آن حقیقتی پنهان را جست و جو کنید!

انسانهای خوشبین و بدبین هردو برای جامعه مفید هستند، خوشبین هواپیما را اختراع می‌کند و بدبین چتر نجات را!

تنها کسی که با من درست رفتار می‌کند خیاطم است که هر بار که مرا می‌بیند، اندازه‌های جدیدم را می‌گیرد؛ بقیه به همان اندازه قبلی چسبیده‌اند و توقع دارند من خودم را با آنها جور کنم.

مرد خردمند سعی می‌کند خودش را با دنیا سازگار کند و مرد نابخرد اصرار دارد که دنیا را با خودش سازگار کند. بنابراین کلیه پیشرفت‌ها بستگی به تلاشهای مرد نابخرد دارد.

مردها را شجاعت به جلو میراند و زنها را حسادت !

شما همه چیز‌ها را آنگونه که هست می‌بینید و می‌پرسید که "چرا" و من چیزها را آنگونه که هیچوقت نبوده‌اند تصور می‌کنم و می‌پرسم "چرا که نه؟"

ما از تجربه کردن می‌آموزیم که انسان هیچگاه از تجربه کردن چیزی نمی‌آموزد.

اگر شما یک سیب داشته باشید و من هم یک سیب و سیبها را با هم عوض کنیم، همچنان هر دویمان یک سیب داریم؛
اما اگر شما یک ایده داشته باشید و من هم یک ایده و اگر ایده هایمان را عوض کنیم، آنگاه هر کدام از ما دو ایده دارد.

هرگاه قصد شوخی دارم، حقیقت را بیان می‌کنم و این بزرگترین شوخی جهان است.

روش جوک گفتن من این است که واقعیت را بگویم. واقعیت خنده‌دارترین لطیفه دنیا است.

حاضر جوابی های جورج برنارد شاو

روزی نویسنده جوانی از جرج برنارد شاو پرسید: "شما برای چی می نویسید استاد؟" برنارد شاو جواب داد: "برای یک لقمه نان"
نویسنده جوان برآشفت که: "متاسفم! برخلاف شما من برای فرهنگ مینویسم!"
و برنارد شاو گفت: "عیبی نداره پسرم هر کدام از ما برای چیزی مینویسیم که نداریم!"

روزی در یک میهمانی مرد خیلی چاقی سراغ برنارد شاو که بسیار لاغر بود رفت و گفت:
آقای شاو ! وقتی من شما را می بینم فکر می کنم در اروپا قحطی افتاده است!
برنارد شاو هم سریع جواب میدهد : بله ! من هم هر وقت شما را می بینم فکر می کنم عامل این قحطی شما هستید!

سيزده بدر هم تمام شد از امروز ديگر تعطيلات و بي خيالي هم به سرآمد و هر كس دوباره مهار زندگي را آنگونه كه مي خواهد به دست مي گيرد ؛آغازي نو و سالي نو .شايد براي بعضيها سال نو با تصميمي نو همراه باشد و شايد خيلي ها هم اين سال را نيز چونان سالهاي دگر به لاقيدي و بي خيالي به سر آورند مي گويند سالي كه نكوست از بهارش پيداست من اميدوارم كه سال نو با نكويي براي مردم تمام دنيا هراه باشد و آرزو مي كنم در اين سال جديد آرزوهايتان بر آورده باد و شاديهايتان افزون از هميشه.بياييم براي سال نو تصميمات نو بگيريم و اين سال را هم مثل سالهايي كه گذشت دوره نكنيم ،سالمان تكرار روزها نباشد بلكه هر روزمان سرآغاز تغييري شگرف در حياتمان باشد.ديگران را درك كنيم و به همه نيكي كنيم تا نيكي هاي ما نيكي بيافرينند شادي كنيم تا شاديهاي ما شادي بياورند و با هم بخنديم نه به هم. 

زمزمه­ ي بهار

به دلم از جنبش فروردین،هوس آن طرفه نگار آمد

بزن ای مطرب!بزن ای مطرب!که زمستان رفت و بهار آمد

همه‏ جا زیبا!همه‏ جا رنگین!همه‏ جا گلبن!همه ‏جا نسرین‏

همه ‏جا از جنبش فروردین،چمن پژمرده به بار آمد

سر و صورت شسته گل از باران،چو عروسان خفته به گل زاران،

به چمن‏زاران،به سمن‏زاران،به سحر آوای هزار آمد

همه ‏جا زیور!همه‏ جا دلبر!همه‏ جا شیرین!همه‏ جا شکر!

همه‏ جا مینا!همه‏ جا اخگر!که چمن آمد،که نگار آمد.

چمن و دشت و سمنان زیبا!گل یاس و نسترنان زیبا بتکان زیبا

سخنان زیبا گل نو بشکفته عذار آمد

ز گلان روئی،ز هوا بوئی،ز بتان موئی،ز چمن جوئی

همه‏جا آوای پرستوئی،ز یمین آمد،ز یسار آمد

من و شیدائی!من و رسوائی!من و زیبائی!من و خود رائی

تو و این اندیشه سودائی،که بهار این‏ گونه هزار آمد.

چه زنی نیشم؟چه کنی ریشم؟چه دهی پندم؟برو از پیشم

که من از این گفته نیندیشم،به سرم زین گفته دوار آمد

دلم از اندوه و شکیبائی،شده رسوائی،شده غوغائی،

سرم از آن دختر هر جائی،همه شب کانون شرار آمد

.بزنم زین پس به لب یاری،همه شب بوسی به چمن زاری،

چه خورم بیهوده غم یاری،که به دشمن باده گسار آمد!

سمنی جویم،چمنی جویم،دهنی جویم،سخنی جویم،

بتک سیمینه‏ تنی جویم،چو هوای بوس و کنار آمد

شنوم از پیرخردپندی،بنشینم پیش گلان چندی،

بزنم چون غنچه شکر خندی،بر آن نرگس که خمار آمد

 ز گلستان گلبن و نسرین،ز لب او بوسه­ ي مشکین،

 ز«حمیدی»گفته شیرین،که ز بحرش نغمه­ ي تار آمد